Sağlık hizmetlerinin serbest meslek mensuplarınca sunumu, hastaların bedensel ve ruhsal bütünlüğünün korunması, veri mahremiyetinin sağlanması ve sağlık hizmetlerinde haksız rekabetin önlenmesi amacıyla sıkı idari ve hukuki normlara tabi tutulmuştur. 29 Mart 2025 tarihli Sağlık Meslek Mensuplarının Serbest Meslek İcrası Hakkında Yönetmelik ile 12 Kasım 2025 tarihli Sağlık Hizmetlerinde Tanıtım ve Bilgilendirme Faaliyetleri Hakkında Yönetmelik, serbest çalışan sağlık meslek mensupları (fizyoterapist, diyetisyen, klinik psikolog vb.) için çok boyutlu hukuki yükümlülükler ihdas etmiştir. Bu yükümlülükler temel olarak dört ana başlık altında tasnif edilebilir.
1. Ruhsatlandırma, İdari Yapılanma ve Fiziki Standart Yükümlülükleri
Serbest sağlık meslek icrası, sıkı şekil şartlarına ve standartlara bağlanmıştır.
- Kişisel Ruhsat ve Mülkiyet Sınırları: Sağlık meslek hizmet birimleri yalnızca mesleğini serbest icra yetkisine sahip Türk vatandaşı gerçek kişiler tarafından açılabilir; tüzel kişilerin (şirketlerin) bu birimleri açması hukuken yasaklanmıştır. Birimin faaliyete geçebilmesi için İl Sağlık Müdürlüğünden ruhsat alınması kesin bir zorunluluktur.
- Asgari Mekânsal Zorunluluklar: Hizmet sunulacak fiziki alanların belirli metrekare ve donanım standartlarını karşılaması emredilmektedir. Uygulama odalarının en az 10 m² olması, içerisinde lavabo bulundurması, bekleme salonunun asgari 8 m² olması ve engelli kullanımına uygun tuvalet tahsis edilmesi zorunludur.
- Donanım ve Cihaz Kayıtları: Mesleki yetki kapsamında kullanılacak tüm tıbbi cihazların Sağlık Bakanlığı Ürün Takip Sistemine (ÜTS) kayıtlı olması şartı getirilmiştir. Ayrıca yetki dışı veya tanı amaçlı hiçbir cihaz veya donanım birimde bulundurulamaz.
2. Mesleki Sınırlar ve Sağlık Hizmeti Sunum Disiplini
Sağlık meslek mensuplarının bağımsız çalışması, "bağımsız tıbbi müdahale" anlamına gelmemekte olup, hekim teşhisi ve planına bağımlılık ilkesi getirilmiştir.
- Hekim Teşhisine Tabi Olma: Sağlık meslek mensupları, sadece ilgili hekim tarafından tanısı konulmuş ve tedavi planı veya reçetesi düzenlenmiş hastalara hizmet sunmakla yükümlüdür. Hekim müdahalesi gerektiren, sistemik enfeksiyon bulgusu gösteren veya hayatı tehlike arz eden akut durumlarda tıbbi müdahalede bulunulması kesinlikle yasaktır.
- Aydınlatılmış Rıza ve Bilgilendirme: Uygulanacak her işlem öncesinde hastanın ve gerektiğinde kanuni temsilcisinin detaylı olarak bilgilendirilmesi ve "bilgilendirilmiş rıza formu" ile yazılı onayının alınması hukuki bir zorunluluktur.
- Münhasır Çalışma Yasağı: Mesleğini serbest olarak icra etmek üzere kendi adına sağlık meslek hizmet birimi ruhsatı alan bir meslek mensubunun, eşzamanlı olarak başka bir özel sağlık kuruluşunda çalışması yasaklanmıştır.
3. Kayıt, Dijital Entegrasyon ve KVKK Yükümlülükleri
Sağlık verileri, mahiyeti gereği "özel nitelikli kişisel veri" statüsünde olup, işlenmesi ve saklanması yüksek güvenlik tedbirlerine bağlanmıştır.
- SBYS ve Merkezi Entegrasyon: Hasta verileri, hekim reçeteleri ve tedavi planları elektronik ortamda tutulmalı ve Bakanlıkça tescil edilmiş Sağlık Bilgi Yönetim Sistemi (SBYS) kullanılarak Merkezi Sağlık Veri Sistemine aktarılmalıdır.
- Veri Güvenliği ve Log Kayıtları: Hasta sağlık bilgilerinin dışarıdan müdahalelere veya silinmeye karşı korunması için kriptografik şifreleme, yetki sınırlandırması ve işlem kayıtlarının (log) güvenli olarak tutulması veri sorumlusu sıfatıyla meslek mensubunun hukuki sorumluluğundadır.
- Mahremiyet ve Paylaşım Kısıtları: Özel nitelikli kişisel verilerin işlenmesi kural olarak yasak olup, yalnızca belirli hukuki şartlar (açık rıza, sır saklama yükümlülüğü altında sağlık hizmetlerinin yürütülmesi) altında işlenebilir. Hasta bilgileri sadece işlem yapılan birimde görüntülenebilir, başka bir sisteme izinsiz aktarılamaz.
4. Tanıtım ve Bilgilendirme Yönetmeliği Kapsamındaki Etik ve Reklam Sınırları
12 Kasım 2025 tarihinde yürürlüğe giren yönetmelik, sağlık hizmetlerinin ticarileşmesini önlemek ve haksız rekabetin önüne geçmek amacıyla katı kurallar ihdas etmiştir.
- Temel Reklam ve Yönlendirme Yasağı: Sağlık hizmeti sunumunda açık veya örtülü her türlü reklam yapılması yasaklanmıştır. Hastaları doğrudan veya dolaylı olarak kliniğe yönlendirecek, talep yaratacak içerikler paylaşılamaz.
- Fiyat ve Kampanya Paylaşım Yasağı: Tanıtım faaliyetlerinde indirim, kampanya, promosyon veya fiyat bilgilerine yer verilmesi kesin surette yasaklanmıştır.
- Bilim Dışı Terimler ve Teşekkür İlanları: Bakanlıkça tıbbi işlem olarak tanımlanmamış, klinik doğruluğu ispatlanmamış metotlar ile tedavi vaadinde bulunulması hukuka aykırıdır. Ayrıca hasta veya yakınlarının memnuniyet ve teşekkür ifadelerinin reklam mahiyetinde kullanılması yasaklanmış olup, paylaşımların yoruma kapatılması emredilmiştir.
- Görsel İçerik Kullanımı ve Şartları: Hastalara ait görsel içeriklerin (fotoğraf/video) paylaşılabilmesi için Ek-1 Onam Formu ile açık rızalarının alınması zorunludur. Paylaşılan görseller üzerinde sonradan teknolojik değişiklik (filtre vb.) yapılamaz; işlem öncesi ve sonrası görsellerinin aynı ışık ve teknik şartlarda olması gerekmektedir. Tıbbi müdahale anına ait görüntüler ile mahrem bölgelerin paylaşımı kesinlikle yasaktır.
- Sponsorlu İçerik Sınırlandırması: Arama motorlarında veya sosyal medyada ücretli sponsorlu reklam vermek yasaktır; bunun tek istisnası, sağlık tesisinin açılışını takip eden ilk bir ay boyunca kurallara uymak şartıyla yapılabilen tanıtımlardır.
Bu makale yalnızca genel bilgi amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Somut hukuki sorunlarınız için Buğrahan Aksoy Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçmeniz tavsiye edilir.